Müstəqillik xalqımızın böyük tarixi nailiyyəti və milli sərvətidir. İstiqlaliyyət günümüzün ölkəmizdə hər il təntənəli şəkildə bayram edilməsi Azərbaycanın dövlət müstəqilliyinin möhkəm təməllər üzərində qurulduğunu və əbədi olduğunu bir daha sübut edir.
Tarix dəfələrlə sübut edib ki, müstəqilliyi qoruyub saxlamaq onu qazanmaqdan qat-qat çətindir. Azərbaycan bir əsrdə iki dəfə müstəqillik etdi və özünün suveren dövlətini yaratmaq imkanını qazandı.
Təəssüf ki, birinci imkan xarici müdaxilə, daxili çəkişmələr və beynəlxalq təminatın olmaması səbəblərindən itirildi. 1918-ci ildə qurulmuş Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti cəmi 23 ay yaşadı. Dominos pizza
İkinci tarixi imkan bir də 70 il sonra yarandı. Sovet İmperiyasının dağılması Azərbaycan xalqına öz milli müstəqilliyini bərpa etmək fürsəti verdi. 1991-ci il oktyabrın 18-də Azərbaycan Respublikası Ali Soveti tərəfindən Azərbaycanın istiqlaliyyəti barədə qəbul edilmiş Konstutusiya Aktına əsasən həmin tarixdən başlayaraq 30 ildir ki, 18 oktyabr - Müstəqillik Günü kimi qeyd edilir. 1991-ci il oktyabrın 18-də Azərbaycanın dövlət müstəqilliyinin elan edilməsi cəmiyyətimiz tərəfindən nə qədər böyük sevinc hissi ilə qarşılansa da, sonrakı dövrdə baş verən neqativ siyasi proseslər xalqımızın azadlıq ideyalarını şübhə altına almışdı.
1992-1994-cü illərdə Ermənistanla Dağlıq Qarabağ uğrunda baş verən münaqişə müstəqilliyimizin ilk dövrlərində dövlətçiliyimiz üçün çətin sınaqlar gətirdi. Ancaq dərin dövlətçilik ənənələrinə malik olan Azərbaycan bu təlatümlü və çalxantılı dövrlərdən də üzüağ çıxmağı bacardı.
Həmin dövrün siyasi və tarixi gedişi, siyasi çətinliklər və müstəqillik yolundakı görülən işlərlə bağlı Yenisabah.az-a danışan sabiq deputat, DemBlok üzvü Firudin Cəlilov bildirib ki, 80-ci illərin ortalarından başlayan milli azadlıq hərəkatı sonda Azərbaycanda müstəqilliyin yenidən bərpası ilə yükunlaşdı:
“Azərbaycanda milli azadlıq hərəkatı 80-ci illərin ortalarında başlamışdı. 86-cı ildən Qarabağ məsələsi ortalığa atıldı və mübarizənin yönü məhz bu istiqamətə yönəldi. Amma xalq arasında müstəqilliyin yenidən bərpası və suverenliklə bağlı yenidən böyük ümidlər yaranmışdı. Biz də həmin ümidlə yaşayanların önündə gedən bir qrup ziyalı idik. Tale elə gətirdi ki, 1991-ci ildə müstəqilliyimizi elan etdik.
Onu da deyim ki, müstəqillik səs qoyulanda, parlamentdə cəmi 43 nəfər səs verdi. Lakin bütün bunlara baxmayaraq, biz Milli Məclisdə müstəqilliyimizi qəbul etdik. Mən də parlamentin üzvü və komissiya sədri kimi bu işlərə ürəklə qoşulmuşdum.
Rəhbərlik etdiyim komissiya, Elm, təhsil və mədəniyyət komissiyası idi. Bütün dövlət atributlarını bizim komissiya hazırladı. Daha sonra mən bunu parlamentə təqdim etdim. Bayrağın rənglərinin necə olması ilə bağlı qanunu yazdıq, latın qrafikalı əlifbanı və himni bərpa etdik. Əlbəttə, bunlar çox çətinliklə olurdu. Amma biz bütün çətinliklərə baxmayaraq, bu dövlət atributlarını hazırlayıb, qəbul etdirə bildi.
Həmin dövr çox gərgin idi, Qarabağda müharibə başlamışdı. Ölkə üçün siyasi və sosial baxımdan çətinliklər vardı. Biz Müstəqillik Aktında da qeyd etdik ki, 1918-ci ildə Azərbaycanda qurulmuş demokratik cümhuriyyətin varisiyik və onun xəritələri, himni və dövlət atributları ilə birlikdə onu bərpa edirik”.
Firudin Cəlilov müstəqilliyin ilk illərində yaşanan siyasi çətinliklərdən və Ermənistanla baş verən müharibədən də bəhs edib:
“Biz müstəqilliyi qəbul edən kimi, ilk olaraq dövlətimizi Türkiyə tanıdı. Daha sonra ardıcıl olaraq, Rumıniya, Pakistan kimi dövlətlər bu sıraya qoşuldu. Həmin dövrdə xarici siyasət də çətin idi. Rəhmətlik Tofiq Qasımov müstəqilliyin tanınması üçün gah BMT-yə, gah da ABŞ-a gedirdi. Həmin qarışıq dövrdə, Vaşinqtonda məşhur və bədnam 907-ci düzəliş qəbul edilmişdi. Digər tərəfdən hakimiyyət uğrunda gedən mübarizə və Qarabağdakı intensiv hərbi müharibə ilk müstəqillik illərini daha da çətin edirdi.
Ordu olmadığı üçün könüllü döyüşçü dəstələrimiz öz fədakarlıqları hesabına erməni işğalının qarşısını alırdı. Amma biz çox çətinliklə də olsa, dövlət müstəqilliyimizi elan etdik və qoruyub saxladıq”.
Nazim Hacıyev
Məqalə Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyi ilə “Azərbaycanın dövlətçilik tarixinin, milli adət-ənənələrinin, elm və mədəniyyətinin təbliği” istiqaməti üzrə hazırlanmışdır.
Telegram kanalımız
