İranda prezident İbrahim Rəisinin ölkənin şimal-qərbində helikopter qəzasında qəfil ölümündən və Rəisinin 2021-ci ildə qalib gəldiyi son prezident seçkilərindən sonra iyunun 28-də növbədənkənar prezident seçkiləri gözlənilir. Seçkilərdə daha yüksək iştirak nisbətinin olacağı gözləntisi var.
Yenisabah.az Al Jazeera-ya istinadla xəbər verir ki, son bir neçə gündə dərc olunan çoxsaylı rəy sorğularına görə, islahat hərəkatından bir namizədin olması iştirak nisbətini artıra bilər, çünki əvvəlki seçkilərdə çatışmayan bu idi və görünür, dəyişiklik və ya islahat istəyən hərəkatın boykotun faydasız olduğunu anladı və seçki qutularına dönməyə qərar verdi.
İslahatçı hərəkat bir namizədlə, Məsud Pazaşkianla iştirak etdiyi halda, fundamentalist spektr 5 namizədlə, lakin fərqli yanaşmalarla, yəni Məhəmməd Baqir Qalibaf, Səid Cəlili, Əlireza Zakani, Əmirhüseyn Qazizadə Haşimi və Mustafa Purməhəmmədi ilə iştirak edir. Toyuqlu pizza
Daxili işlər prioriteti
İnsanların seçkilərdə iştirakı məsələsi həmişə hər bir seçkidə diqqəti çəkən əsas məqamlardan biri olub və beynəlxalq əlaqələr üzrə professor Mustafa Nəcəfi hesab edir ki, xalqın iştirakı müəyyən dərəcədə siyasi sistemin legitimliyi ilə bağlıdır: “Bu prioritet son 40 ildə İranda coşğulu seçkilərin şahidi etdi, biz bunu dünyanın bir çox ölkəsində müşahidə edirik”.
O, çıxışında əlavə edib: "Nəzərə almaq lazımdır ki, 14-cü prezident seçkiləri 50 gün ərzində keçiriləcək, ona görə də İranda əlverişli seçki mühiti yaratmaq üçün kifayət qədər imkan yoxdur".
Nəcəfi iştirak nisbətinin yüzdə 50-60 arasında olacağını gözləyirdi.
İranlı seçicilərin davranışı ilə bağlı o deyib ki, İran cəmiyyəti müxtəlif baxış və tələblərlə plüralistdir: “Maraqları, prioritetləri və tələblərinin fərqli olması təbiidir dəyişir.”
Beynəlxalq əlaqələr professoru hesab edir ki, İran xalqı bu seçkilərdə digərlərindən daha çox iki məsələ ilə maraqlanır: Birincisi, yaşayış və iqtisadi problemləri kim azalda və yaxşılaşdıra bilər?
Nəcəfi hicab, internet və s. kimi sosial məsələlərlə bağlı seçicilərin tələblərini daha yaxşı təmsil edə bilən istənilən namizədin seçici portfelini genişləndirə biləcəyini vurğulayır.
Onun sözlərinə görə, İran prezident seçkilərinin əvvəlki turlarından fərqli olaraq, xarici siyasət məsələsi artıq əsas prioritet deyil və namizədlər və ya seçicilər seçki kampaniyalarında buna, xüsusən də nüvə məsələsinə çox diqqət yetirmirlər.
Seçkilərin nəticəsi ilə bağlı gözləntilər kontekstində Nəcəfi hesab edib ki, prezident seçkilərində rəqabət indi mühüm mərhələyə çatıb və namizədlərdən birinin qələbəsi barədə əminliklə danışmaq mümkün deyil, “amma görünür Qalibaf, Pezeşkian və Cəlili arasında üçqütblü rəqabətin şahidi olacağıq”.
O, Qalibafın indiyədək rəy sorğularında birinci yeri tutduğunu, Pezeşkianın da sorğularda böyük sıçrayış etdiyini, Cəlilinin rəqabətdə mövqeyini qoruya bildiyini, lakin televiziya debatlarının vacibliyinə də işarə edib.
Növbədənkənar seçkilər
Siyasi ekspert Bərdiya Attaran İran xalqı arasında qarşıdan gələn seçkilərdə əvvəlki seçkilərə nisbətən daha çox iştirak etmək istəyinin olması ilə razılaşır və iştirak nisbətinin 2021-ci il seçkilərindən daha yüksək, lakin 2017-ci il seçkilərindən az olacağını gözləyirdi.
O, yüksək iştirak nisbətinin səbəblərini sadaladı ki, bunlardan ən qabarıqları məhv olmaq mərhələsinə yaxınlaşan nüvə faylı və valyuta gəlirlərinin artması kimi beynəlxalq problemlərdir. Əlbəttə, iqtisadi böhranın həlli kimi daxili məsələlərə əlavə olaraq.
Attaran deyib ki, bu seçkilər müstəsnadır, 13-cü hökumət prezidentin gedişi ilə birdən-birə başa çatıb və buna görə də namizədlər köhnəə hökumətinin ünvanına sərt və açıq tənqidlərdən ibarət çıxışlar edə bilmirlər, bu isə namizədləri məcbur edən mürəkkəb vəziyyətə səbəb olur.
O, əlavə edib ki, namizədlər cəmiyyətin bütün təbəqələrini təmsil etmir və onlar arasında fərq azdır, o, seçkilərin iki turda keçəcəyini gözləyir, çünki seçicilərin böyük bir hissəsi qərarsızdır və gözləmə mövqeyindədirlər.
Telegram kanalımız
