"Nokia" şirkətinin Rusiyanın xüsusi xidmət orqanları ilə əməkdaşlığına dair dəlillər ortaya çıxıb.
Yenisabah.az "The New York Times"a istinadla xəbər verir ki, bu barədə sözügedən ABŞ nəşri yazıb.
Onun dərc etdiyi sənədlərə əsasən, Nokia SORM (İstintaq Fəaliyyəti Sistemi) sisteminin MTS şəbəkəsinə qoşulmasını planlaşdırmaq, optimallaşdırmaq və nasazlıqları aradan qaldırmaq üçün dövlətə məxsus Rusiya şirkətləri ilə əməkdaşlıq edib. Marqarita pizza
FSB (Federal Təhlükəsizlik Xidməti) SORM-dan telefon danışıqlarına qulaq asmaq, e-poçt və mətn mesajlarını ələ keçirmək və digər İnternet rabitələrinə nəzarət etmək üçün istifadə edir.
2008-2017-ci illəri əhatə edən sənədlərdən belə nəticəyə gəlmək olar ki, “Nokia” Rusiya müşahidə sistemini işə saldığını bilib.
"Nokia" Rusiyada müxtəlif telekommunikasiya müştəriləri üçün avadanlıq və xidmətlərin aparıcı təchizatçısına çevrilib. Ölkədəki biznes Finlandiya şirkətinə hər il yüz milyonlarla dollar gəlir gətirib.
Nokia Rusiyanın ən azı 12 şəhərində SORM ilə bağlı işlər həyata keçirib. Sənədlərə Nokia mühəndislərinin SORM-u yoxlamaq üçün göndərilməsi ilə bağlı yazışmalar, Rusiyanın ondan çox saytında şirkətin işinin təfərrüatları, SORM ilə əlaqəli MTS şəbəkəsinin fotoşəkilləri, şəbəkə mərkəzləri üçün mərtəbə planları və Rusiya firmasının quraşdırma təlimatları daxildir.
Ən azı 1990-cı illərdə ortaya çıxan SORM bütün dünyada polisin telefon dinləməsi və cinayət obyektlərinin müşahidəsi üçün istifadə etdiyi sistemlərə bənzəyir. "Nokia" kimi telekommunikasiya avadanlığı istehsalçılarından tez-tez belə sistemlərin düzgün işləməsini tələb edirlər.
Digər ölkələrdə polisdən ümumiyyətlə telekommunikasiya provayderlərindən məlumat tələb etməzdən əvvəl məhkəmə qərarı alması tələb olunur. Rusiyada SORM sistemi heç bir nəzarət olmadan FSB-yə lazım olan istənilən məlumatı götürə biləcəyi "nəzarətin qara qutusu" rolunu oynayaraq bu prosesdən yan keçir.
SORM 2015-ci ildə beynəlxalq diqqəti cəlb etdi. Elə həmin il Avropa İnsan Haqları Məhkəməsi proqramı sui-istifadədən kifayət qədər müdafiə olunmadan özbaşına istifadə edilən “gizli müşahidə sistemi” adlandırıb. Məhkəmə sonda bu alətin Avropa insan haqları qanunlarını pozduğuna qərar verib. Lakin bütün bunlar Finlandiya şirkətinin sistemlə daha da işləməsinə mane olmayıb.
"Nokia" sənədlərin həqiqiliyinə dair mübahisə etməyib. Şirkət bildirib ki, Rusiya qanunvericiliyinə görə, Rusiya telekommunikasiya operatorunun SORM sisteminə qoşulmasına imkan verən məhsulların istehsalı tələb olunur və digər ölkələr də ona oxşar tələblər irəli sürürlər. Eyni zamanda, şirkət SORM avadanlığı istehsal etdiyini, quraşdırdığını və ya xidmət göstərdiyini inkar edir.
"Nokia"nın müştərilərimizə məxsus olan və idarə etdiyi şəbəkələrdə qanuni ələ keçirmə imkanlarına nəzarət etmək, onlara daxil olmaq və ya onlara müdaxilə etmək imkanı yoxdur.
Martın 2-də şirkət Ukraynadakı vəziyyətlə əlaqədar Rusiyaya tədarükün dayandırıldığını elan edib. Lakin onun SORM ilə işləməyə davam edib-etməyəcəyi bəlli deyil.
Telegram kanalımız
